Lịch sử

Gốm Bát Tràng thời Lý (thế kỷ XI-XIII) hình thành khi các nghệ nhân từ làng Bồ Bát (Ninh Bình) theo vua Lý Thái Tổ di cư về kinh thành Thăng Lan, lập ra làng gốm tại Bạch Thổ phường (Gia Lâm, Hà Nội). Gốm thời kỳ này nổi bật với kỹ thuật cao, đặc trưng là men trắng ngà, men ngọc, và men nâu, sản xuất chủ yếu đồ gia dụng và trang trí với họa tiết sen, cúc.

Gốm thời Lý-Trần đóng vai trò là nền tảng, tạo tiền đề cho sự phát triển rực rỡ của gốm Bát Tràng trong các thế kỷ tiếp theo. 

Gốm Bát Tràng thời nhà Trần (thế kỷ 14 - đầu thế kỷ 15) là giai đoạn hình thành và định hình, phát triển mạnh mẽ, trở thành trung tâm sản xuất gốm lớn nhất miền Bắc. Gốm thời này nổi tiếng với các loại men ngọc, men nâu, hoa nâu và bắt đầu xuất hiện men lam, đặc trưng bởi cốt dày, chắc, hoa văn chạm khắc trang nhã, thường phục vụ cung đình và tầng lớp quý tộc. 

=> Gốm Bát Tràng thời Trần đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của làng nghề trong các giai đoạn tiếp theo (nhà Lê, Nguyễn), khẳng định bản sắc văn hóa và kỹ thuật độc lập của gốm sứ Việt Nam. 

Gốm Bát Tràng thời Lê (thế kỷ XV-XVII) đạt đỉnh cao rực rỡ, phát triển thành trung tâm gốm lớn nhất Bắc Bộ, chuyên cung tiến đồ thờ cúng và gia dụng cho triều đình. Đặc trưng thời kỳ này là cốt gốm dày, men trắng ngà, men rạn, men nâu, và đặc biệt là kỹ thuật vẽ lam tinh xảo, hoa văn rồng phượng.  

Gốm thời kỳ này mang đậm bản sắc dân tộc, phản ánh sự phát triển rực rỡ của văn hóa và kinh tế Đại Việt. 

Gốm Bát Tràng thời Nguyễn (thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20) phát triển mạnh mẽ với sự đa dạng về loại hình, nổi bật là các dòng men rạn, men lam, men nâu và men nhiều màu. Sản phẩm thời kỳ này tập trung vào đồ thờ cúng cao cấp (lư hương, chân đèn) và gia dụng, đặc trưng bởi hoa văn tứ linh, tứ quý tinh xảo, thể hiện tay nghề cao của nghệ nhân. 

Gốm Bát Tràng triều Nguyễn là sự kết hợp giữa nét truyền thống lâu đời và sự tinh xảo trong chế tác, đại diện cho tinh hoa nghề gốm Việt Nam. 

Gốm Bát Tràng thời nay (thế kỷ XXI) là sự kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại, chuyển mình từ sản xuất thủ công sang công nghiệp, ứng dụng lò gas/lò điện hiện đại, khuôn đúc cao cấp để cho ra sản phẩm đồng đều, chất lượng cao, bền màu, đa dạng mẫu mã và xuất khẩu ra thế giới. 

Gốm Bát Tràng thời nay vẫn giữ được "hồn" cốt gốm dày, chắc nhưng đã thay đổi diện mạo để phù hợp với không gian sống đương đại.